การรักษาสตรีวัยหมดประจำเดือน โดยใช้ฮอร์โมน (Hormone replacement therapy/HRT)

การรักษาสตรีวัยหมดประจำเดือน โดยใช้ฮอร์โมน มักไม่เป็นที่ยอมรับของสตรีที่ไม่อยากเสี่ยงต่อผลข้างเคียงของการรักษาวิธีนั้น จึงมักแสวงหาวิธีอื่นๆเป็นทางเลือก เช่น การเลือกหาสารที่มาจากธรรมชาติที่มีคุณสมบัติเหมือนฮอร์โมนเพศ เช่น natural estriol หรือสารไพโตเอสโตรเจน (phyto estrogens) ซึ่งเป็นสารที่พบในพืชหลายชนิด มักพบในถั่วเหลือง สารนี้ไม่ใช่สารเอสโตรเจนจากมนุษย์และไม่เหมือนกับที่มาจากมนุษย์แต่กลับพบว่าสารเหล่านั้นมีประโยชน์ต่อสุขภาพของสตรีและมีผลต่อระดับฮอร์โมนของร่างกาย เชื่อว่าการรับประทานอาหารหรือสมุนไพรที่มีสารดังกล่าว สามารถช่วยให้ผู้ป่วยมีความปลอดภัยจากการรักษาและช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งเต้านมได้

สภาวะการหมดประจำเดือนในทางกาพแพทย์จีนแล้วเป็นสภาพธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงตามอายุขัย ที่แหล่งสะสมของสารจำเป็นในไตร่อยหรอลง จึงเป็นผลให้ประจำเดือนที่ค่อยๆหมดลงเป็นกลไกของร่างกายที่ตอบสนองต่อสิ่งนี้ สภาวะการใกล้หมดประจำเดือนก่อนจะหมดประจำเดือนมักจะมีระยะเวลาประมาณ 1-5 ปี

สภาวะประจำเดือนหมด คือ ช่วงเวลาที่รังไข่หยุดผลิตไข่เป็นช่วงเวลาที่มีการสร้างฮอร์โมน FSH และ LH เพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นกลไกที่ร่างกาย (hypothalamus) ตอบสนองต่อการที่รังไข่สร้าง estrogen ลดน้อยลงนั่นเอง จึงเป็นสาเหตุให้เกิดอาการ วูบร้อนที่ใบหน้า เหงื่อออกกลางคืน ใจสั่น  ในช่วงก่อนใกล้หมดประจำเดือน (perimenopause) ที่ระดับ ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน (estrogen, progesterone) ประจำเดือนจะแปรปรวนมาก ความจำไม่ดี นอนไม่หลับ วูปร้อนที่หน้า เหงื่อออกกลางคืน อารมณ์แปรปรวน ใจสั่นช่องคลอดแห้ง ผิวแห้ง ปวดหลัง ปวดหัว หรืออาจจะมีประจำเดือนออกมาก

ฮอร์โมนเอสโตเจน (estrogen) และโปรเจสเตอโรน (progesterone) เป็นสเตอรอยฮอร์โมน (steroid hormone) ทั้งคู่ถูกสร้างมาจากรังไข่ในสตรีและส่วนน้อยสร้างจากต่อมหมวกไตและเซลต่อมไขมัน เมื่อหมดประจำเดือน รังไข่ลดการสร้างฮอร์โมนลงก็จะถึงคราวที่ต่อมหมวกไตและเซลต่อมไขมันจะมารับหน้าที่แทน

ขบวนการสร้างสเตอรอยฮอร์โมน (steroid hormone) เริ่มมาจากการเปลี่ยนไขมันคลอเรสโตรอล (cholesterol) ไปเป็นโปรเจสเตอโรน และจากโปรเจสเตอโรนจึงจะถูกเปลี่ยนไปเป็นฮอร์โมนตัวอื่นๆ เช่น corticosteroids, adrenal steroids, testosterone รวมถึง ฮอร์โมนเอสโตเจนอีก 3 ชนิด คือ estrone, estriol และ estradiol

ในสตรีที่หมดประจำเดือนมักจะได้รับยาฮอร์โมน estradiol ชนิดสังเคราะห์จากแพทย์ (ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่สามารถไปกระตุ้นก้อนเนื้องอกบางชนิดจึงต้องระวังไม่จ่ายยาตัวนี้ให้กับผู้ป่วยที่มีเนื้องอกประเภทนี้) เช่น ยา premarin เป็นยาฮอร์โมน estrogen สังเคราะห์ที่ผลิตจากปัสสาวะของม้าตัวเมีย ให้ผลข้างเคียงหลายอย่าง ยา provera เป็นยาฮอร์โมน progesterone สังเคราะห์มักจะใช้คู่กับ premarin เพื่อช่วยลดโอกาสการเกิดมะเร็งของมดลูก premarin ไปทำให้เยื่อบุมดลูกหนาขึ้น ส่วน provera ไปทำให้เยื่อบุหลุดออกช่วยทำให้ประจำเดือนมาเป็นปกติ

ถึงแม้จะพบผลข้างเคียงของการเกิดมะเร็งเต้านมจากการใช้ยาฮอร์โมนสังเคราะห์แต่ก็ยังมีการใช้ยากลุ่มนี้กันอยู่มาก ทั้งๆที่พบว่าโอกาสการเกิดมะเร็งเต้านมในผู้ที่ทานยาฮอร์โมนสังเคราะห์ได้สูงกว่าผู้ไม่ทานยาฮอร์โมนสังเคราะห์ถึง 40% แพทย์ยังนิยมแนะนำให้ผู้ป่วยใช้ยาฮอร์โมนสังเคราะห์ไปชั่วชีวิตโดยให้เหตุผลว่าฮอร์โมนจะไปช่วยป้องกันไม่ให้กระดูกผุช่วยป้องกันหัวใจไม่ให้ล้มเหลว แพทย์บางคนสั่งยาในแบบครีมและแบบติดผิวหนังซึ่งจะออกฤทธิ์ไม่รุนแรงและมีผลข้างเคียงไม่มาก แต่อย่างไรก็ตามทางเลือกสำหรับผู้ที่หมดประจำเดือน ยาที่ใช้ควรเป็นยาฮอร์โมนที่มาจากธรรมชาติซึ่งจะมีความปลอดภัยมากกว่า

ฮอร์โมนจากธรรมชาติ

ฮอร์โมนจากธรรมชาติมาจากหลายแหล่งด้วยกันแต่มักจะไม่ถูกกล่าวถึงถึงแม้ผลจากการศึกษาจะระบุว่ามีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ก็เพราะว่าสารจากธรรมชาติเหล่านี้ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้จึงไม่ดึงดูดความสนใจจากบริษัทผลิตยาต่างๆ แพทย์เองก็รู้จักเฉพาะยาที่บริษัทยาผลิตสังเคราะห์มาขายเท่านั้น การวิจัยทางด้านผลิตยา ก็ไม่ได้วิจัยไปในเชิงการสร้างสุขภาพว่าทำอย่างไรให้มีสุขภาพดี แต่จะวิจัยไปในเชิงเฉพาะด้านโรคของผู้ป่วยถึงความต้องการของผู้ป่วยว่ามีความต้องการใช้ยาอะไร

อาหารเป็นปัจจัยที่สำคัญมากสำหรับผู้ที่มีอาการหมดประจำเดือน
อ่านต่อ

ยาฮอร์โมนที่ผลิตจากธรรมชาติ เช่น natural estriol มีโครงสร้างทางเคมีเหมือนกับฮอร์โมนที่ผลิตในร่างกายมนุษย์ ผลิตมาจากพืชบางชนิด (แล้วผ่านขบวนการทางการผลิต เช่น microbial fermentation และ DNA  technology) เช่น จำพวกหัวกลอยป่า (wild yam) และถั่วเหลือง

ยาฮอร์โมน progesterone ที่มาจากธรรมชาติผลิตมาจากหัวกลอยป่า (wild yam root)

ส่วนยาฮอร์โมน estrogen ที่มาจากธรรมชาติผลิตมาจากถั่วเหลือง ชเอมเทศและ หัวกลอยป่า (wild yam root)

estriol เป็นส่วนที่อ่อนที่สุดของฮอร์โมนเอสโตเจนที่ร่างกายผลิตออกมา และนิยมใช้กันในประเทศทางยุโรป

natural estriol ผลิตได้จากรากของ yam (yam root) ซึ่งไม่มีลิขสิทธิ์ใดๆ

estriol เป็นเอสโตเจนที่มีฤทธิ์อ่อนและปลอดภัยกว่า estradiol  
จากการศึกษาพบว่า

estriol ช่วยไปทำให้เนื้องอกชนิดที่เติบโตจากเอสโตรเจนหดตัวลง และยังช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งด้วยจึงเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับสตรีที่มีปัญหาเป็นมะเร็งและต้องการหลีกเลี่ยงเอสโตรเจน แต่มีอาการขาดเอสโตรเจนอย่างชัดเจน

estriol ยังช่วยคุมระดับของแคลเซี่ยมในกระดูกและช่วยคุ้มครองหัวใจ

สมุนไพรจีนกับการรักษาอาการหมดประจำเดือน
อ่านต่อ

การวินิจฉัยและตำรับยาที่ใช้รักษา

การรักษาอาการหมดประจำเดือนการจะเลือกใช้ตำรับยาใดขึ้นอยู่กับประวัติอาการป่วยและการตรวจร่างกาย (ร่วมกับการดูลิ้น การแมะหรือการจับชีพจร) ลักษณะของความผิดปกติที่ตรวจพบในสตรีที่หมดประจำเดือน เช่น

  1. ชนิดชี่ของตับติดขัดอาจมีความร้อนร่วมด้วย
    อาการมีอาการประจำเดือนมาผิดปกติไม่แน่นอน ปริมาณลดน้อยลง อาจเป็นลิ่มเลือดอ่อนเพลียง่าย โกรธง่าย หงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน แขนขาเย็น คัดหน้าอกอาจคลำได้เป็นก้อน
    การรักษา: ใช้วิธีแก้การติดขัดของชี่ก่อนแล้วตามด้วยการบำรุงการทำงานของไต
    สูตรตำรับยาที่ใช้ เช่น xiao Yao Wan หรือ Jia Wei Xiao Yao Wan ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็นและสิ่งตรวจพบ
  2. หยินของตับและไตพร่อง
    อาการอาการมีลักษณะร้อนวูบที่ใบหน้า เหงื่อออกกลางคืน ใจสั่น หิวน้ำบ่อย ปวดเมื่อยเอวเข่าไม่มีแรง มีอาการช่องคลอดและกระเพาะปัสสาวะอักเสบ
    สูตรตำรับยาที่ใช้ เช่น Liu Wei Di Huang Wan (เพิ่ม Huang Bai และ Zhi MU ในผู้ที่มีความร้อนร่วมด้วย) หรือตำรับยา Zuo Gui Wan ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็นและสิ่งตรวจพบ
  3. หยางของไตพร่อง
    อาการมีอาการหยางลอยขึ้นที่เกิดจากสภาพพร่องของตนเอง เกิดอาการร้อน แห้งร้อนวูบที่ใบหน้ามาก นอนไม่หลับ อ่อนเพลียรุนแรง มีปัญหาด้านกระดูกและฟันผู้ป่วยเหล่านี้มักจะได้รับการรักษาด้วยฮอร์โมน (HRT) อยู่แล้ว
    สูตรตำรับยาที่ใช้ เช่น Er Xian Tang
  4. ชี่และเลือดพร่อง
    อาการมีอาการผิวแห้งช่องคลอดแห้ง เวียนหัว นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย มีปํญหาระบบทางเดินอาหารกล้ามเนื้อไม่มีแรง ตาแห้ง ตาพร่ามัว ประจำเดือนเล็กน้อย หรือบางรายมามากสีใสเบาจาง
    สูตรตำรับยาที่ใช้ คือ  Dang Gui Xiao Yao San หรือ Gui Pi Tang ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็นและสิ่งตรวจพบ
  5. ไฟจากหัวใจ
    อาการมีอาการขี้หลงขี้ลืม กังวลฝันร้าย ใบหน้าวูบร้อน ใจสั่น ประจำเดือนมาไม่เป็นเวลา
    สูตรตำรับยาที่ใช้ เช่น Suan Zao Ren Tang หรือ Zhi Bai Di Huang Wan หรือ Tian Wang Bu Xin Wan ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็นและสิ่งตรวจพบ

สมุนไพรจีนเดี่ยวที่ออกฤทธิ์ฮอร์โมน
นอกจากตำรับยาดังกล่าวสมุนไพรเดี่ยวแต่ละตัวที่มีฤทธิ์ในด้านฮอร์โมนได้แก่ รกตากแห้ง โสม เขากวางอ่อน  Zi Cao Gen, Yin Yang Huo, Bu Gu Zhi, Huang Qi, Suo Yang, Wu Wei Zi, Guo Qi Zi, Shu Di Huang, GanCao, Xiang Fu

การรักษามักจะใช้เป็นตำรับสูตรยามากกว่าที่จะใช้เป็นสมุนไพรตัวเดี่ยวๆการจะเลือกใช้ตำรับยาตัวใดขึ้นอยู่กับลักษณะความผิดปกติหรือพยาธิสภาพของผู้ป่วยแต่ละคนว่าเป็นแบบใด ลักษณะต่างๆที่กล่าวมาข้างต้นเป็นความผิดปกติที่ชัดเจน ที่สามารถแยกแยะได้จากการตรวจร่างกายทั้งการซักประวัติ การดูลิ้น การแมะ

So as promised apple has started offering unlocked vital hyperlink iphone 4s in the us starting today

Comments

comments